Avondfotografie: voorbereiding en wat mee te nemen?

De afgelopen maanden ben ik weer een aantal keer 's avonds en 's nachts op stap geweest om foto's te maken. Zo ben ik o.a. weer naar Glow geweest, en naar het Amsterdam Light Festival, maar ben ik ook in Rotterdam bezig geweest. Ik heb al een keer fotografische tips gegeven om een dergelijk lichtfestival te fotograferen, maar er valt meer te vertellen. Het is ook belangrijk om de juiste spullen mee te nemen.

Hieronder een lijstje met spullen die ik aanraad mee te nemen bij avondfotografie:

• Een comfortabele tas waar het allemaal inpast. 
• Reserve accu. Het werken met lange sluitertijden is een aanslag op de batterij, dus ik neem altijd een reserve mee.
• Zaklamp. Dit kan vaak handig zijn, bijvoorbeeld om even bij te schijnen als het in het donker niet lukt. Of om de grond af te zoeken als er iets is gevallen. Of om te controleren op hondenpoep, voordat je er languit in gaat liggen in het donker.
• Poetsdoekje.
• Statief. Onmisbaar bij lange sluitertijden.
• Een alternatieve lens, met een heel ander brandpunt. Hierdoor kunnen er ook andere foto's gemaakt worden. Een combinatie van 24-70mm en 70-200mm werkt voor mij prima. In het geval van een crop camera is een 18-200mm-lens ideaal.
• Een flesje water en wat voedzame repen. Het is beter fotograferen als het lichaam geen honger en/of dorst heeft.
• Een telefoon. Het kan handig zijn om hulp in te kunnen roepen bij een noodgeval of pech. Een smartphone kan bovendien ook nog dienen als zaklamp, kompas, weerdienst en kan informatie geven over opkomst- en ondergangstijden van maan en zon, evenals positie van sterren en planeten. Hier zijn talloze gespecialiseerde apps voor beschikbaar. 
• Een hoekzoeker. Afhankelijk van de plannen kan dit goed van pas komen.
• Regenhoes. Zeker bij avondfotografie kan het een heel mooi effect geven als de lichten weerspiegeld worden in het natte oppervlak van het wegdek. Maar het is natuurlijk wel de bedoeling om de apparatuur droog te houden.
• Een vuilniszak. Die heb ik altijd mee, ook overdag. Deze kan eenvoudig op iets nats gelegd worden om het achterwerk droog te houden.
• Een paraplu. Deze neem ik alleen mee als er kans is op neerslag maar ik toch wil fotograferen. Ik heb een heel klein inklapbaar stormbestendig parapluutje voor dit doel.
• Warme kleding, bij voorkeur in laagjes. Het kan 's avonds in de winter sterk afkoelen. Zelf heb ik bij voorkeur een sjaal, handschoenen en een muts bij me. Deze kan ik al dan niet aantrekken of omdoen. Stevige wandelschoenen en warme sokken maken het af. Als ik te warm gekleed blijk te zijn kan ik mijn jas altijd nog open doen. Als het te koud blijkt te zijn kan ik daar niets tegen doen en moet ik vroegtijdig afhaken.

En misschien net zo belangrijk, wat neem ik niet mee:

• Een reserve camera. Het is te zwaar om alles mee te nemen.
• Meer geheugenkaartjes. Standaard werk ik met 32GB SD-kaartjes, waardoor ik meer dan 1000 foto's kan maken. Dit is eigenlijk altijd genoeg. Alleen op meerdaagse trips neem ik er meer mee.
• Een externe flitser. Bij avondfotografie uit den boze. Mocht er nu toch iets ingeflitst moeten worden dan kan dat ook met de ingebouwde pop-up flitser.
• Filters gebruik ik 's nachts doorgaans ook niet.
• Teleconverters.
• Afstandsbediening. Dit is bijna verplicht bij avondfotografie om trillingen uit te bannen, maar ik gebruik bijna altijd de zelfontspanner. Dat werkt ook prima en het scheelt weer een kastje.
• Draagriem voor de camera. Veel mensen hebben de camera altijd om de nek hangen, maar dat vind ik vervelend. Zeker als er een zware lens aanhangt. Dan wil ik het nog wel eens om mijn schouder hangen (met een Black Rapid draagriem), maar nooit 's nachts waarbij bijna alles vanaf statief gemaakt wordt.
• Een stoel/krukje. Zitten is er niet bij, het is lopen of foto's maken. Maar ik zie anderen hier wel mee sjouwen. Het kan ook gewoon te druk zijn en vervelend voor anderen. Als er 's nachts ergens heel lang op een plaats gebleven wordt kan het natuurlijk wel.

Verdere voorbereiding:

• Laat het altijd weten aan thuisblijvers als je ergens naartoe gaat. Geef aan wat de bedoeling is (locatie, tijd e.d.) en spreek bij voorkeur af wanneer de cavalerie ingeschakeld dient te worden ("als ik voor 23u niet bel, dan is er iets mis"). Dit lijkt misschien overdreven maar het is voor de eigen veiligheid. 
• Als het ergens erg druk is, zoals bij Glow, dan doe ik mijn portemonnee en telefoon in de binnenzak. Dat is toch een stuk lastiger voor de gemiddelde zakkenroller.
• Ga bij voorkeur samen. Dat is niet alleen gezelliger maar ook veiliger. Maak onderling wel afspraken over het fotograferen voordat dit tot wrijving leidt.
• Een routekaart/programmaboekje. Bij lichtfestivals worden vaak voor een paar euro programmaboekjes te koop aangeboden. Hier staat ook de route in. Deze routekaart is niet nodig (volg de meute/routebordjes), maar het kan leuk zijn om meer achtergronden bij een kunstwerk te hebben.
• Een parkeerplek. Sommige evenementen trekken enorme aantallen bezoekers waarvan er ook veel met de auto zullen komen. Ik zoek via internet van tevoren naar een betaalbare parkeerplek. Hiermee kan fors bespaard worden en ik heb geen zin in tegenvallers achteraf.

Hopelijk is dit stukje behulpzaam geweest. Bedankt voor het lezen.

Robert van Brug

Amsterdam Light Festival 2015

Als inwoner van Eindhoven ben ik bekend met lichtfestivals. Het meest populaire lichtfestival is immers Glow dat begin November al jaren plaatsvindt. Lichtfestivals zijn onder fotografen populair omdat er zonder al teveel moeite prachtige beelden gemaakt kunnen worden.
Zowel Glow als het Amsterdam Light Festival (ALF) trokken in 2014 rond de 650.000 bezoekers waarmee zij vergelijkbaar lijken, maar er zijn grote verschillen. Glow presteert dat in een dikke week, ALF heeft daar ruim 6 weken voor nodig. Glow is dan ook tot een soort massahysterie uitgegroeid waarbij de argeloze bezoeker urenlang in de meute van lichtobject naar lichtproject schuifelt; het is er zeer druk. In Amsterdam is het een stuk rustiger, er kan beter gefotografeerd worden.
Het ALF bestaat uit twee onderdelen:

1. Water Colors, van eind november tot half januari. Vanuit een rondvaartboot kan op comfortabele wijze genoten worden van de hoofdstedelijke lichtkunst. Voor fotografen niet interessant omdat de boot doorvaart, er geen mogelijkheid is tot werken vanaf statief of met lange sluitertijd en er gewerkt zou moeten worden door een plexiglazen raampje. Prima optie voor de niet-fotograaf.
2. Illuminade, de wandelroute. Vreemd genoeg meer beperkt in tijd, nl. van half december tot begin januari. Prima voor fotografie.

In 2014 ben ik voor het eerst bij Illuminade geweest, op uitnodiging van Nikon Nederland om de D750 te testen. De camera beviel prima, maar lijkt erg veel op mijn eigen D600. Een van de grote verschillen tussen Glow en ALF is de achtergrond: Amsterdam met zijn grachten, grachtenpandjes en bruggen is bijzonder fotogeniek, heel anders dan Eindhoven met vooral moderne architectuur.

Dit jaar ben ik op eigen gelegenheid teruggegaan, waarbij ik iets eerder aanwezig wilde zijn om zo ook van het blauwe uur te kunnen profiteren. 

Magere Brug

Dit hoorde niet bij ALF, de beroemde Magere Brug is altijd zo verlicht, maar je moet als fotograaf toch iets terwijl je staat te wachten.

The Light Kite - Tijdmakers

Dit object is onderdeel van Water Colors, maar was prima vast te leggen vanaf de Magere Brug. Ik vond de reflecties in de Amstel, bij de Amstelsluizen, erg mooi hier.

Northern Lights - Aleksandra Stratimirovic

Dit is onderdeel van Water Colors, maar ik kwam er toch langs (voor de Stopera boven de Amstel)

Geduld, door Marcello Pieter Stokhof
HDR van 2 opnames

Dit kunstwerk is redelijk typerend voor ALF: de lichtkunstwerken zijn veel kleiner van omvang dan bij Glow, waar het vaak groots en spectaculair is. Veel objecten staan achter de Hermitage, bij de Plantage. Dit maakt het makkelijk om in een beperkte tijd de hele route af te leggen.

Birds Fly Around With You - Masamichi Shimada

Een van de meer interactieve objecten. Als bezoekers rondlopen in het kunstwerk zullen de vogels oplichten. Door een lange sluitertijd te gebruiken verdwijnt de rondlopende mens maar worden bijna alle vogels zichtbaar. 

Strangers in the Light - Victor Engbers & Ina Smits

Ook dit werk is onderdeel van Water Colors. Bewust vastgelegd met de langsrijdende tram zodat de enorme omvang van de ze verkeerslichtpoppetjes zichtbaar wordt.

Friendala - Macarena Meza & Daniela Orellana

En ook dit is onderdeel van Water Colors. Ik heb hier een tijdje naar staan kijken en het viel me op dat de buitenste ring rechts nooit blauw werd, foutje in de aansturing. De binnenste twee ringen deden het helemaal nooit. Slordig en jammer.

Winged Migration - Tessel Schmidt & Judith Hofland
ISO 3200, f/2.8, 1/20e sec.

Dit kunstwerk sprak mij direct aan en het was ook fraai om te zien, maar lastig te registreren. Net als bij Glow wordt ook hier steeds meer de dynamische projectie gebruikt waardoor het moeilijk vast te leggen is. Door de ISO-waarde flink op te schroeven heb ik een redelijk korte sluitertijd kunnen gebruiken. Erg grappig dat er een vogelkijkhut gebouwd is in het park van waaruit dit bekeken kan worden.

Light Droplets - Eva van der Moer
ISO 200, f/11, 20 seconden
met telelens, vanaf statief op maximale hoogte

Een installatie waarbij lampjes, als druppels, in een bak met water vallen. Hier heb ik gekozen voor een lange sluitertijd (waardoor de 'druppel' gele strepen worden) om juist alle druppels erop te krijgen terwijl ze om beurten gaan. Daarnaast heb ik een lichte telelens gebruikt (70mm) om het beeld wat in elkaar te drukken.

En toen zat het erop. Ik heb niet van alle objecten foto's gemaakt. Een aantal vond ik gewoon niet fotografisch interessant en sommige deden me helemaal niets. Overall was het leuk om door Amsterdam te struinen gewapend met een camera en vast te leggen wat er op mijn pad kwam. Maar ik betwijfel of ik hier volgend jaar nog zoveel moeite voor ga doen om hier bij te kunnen zijn. Alleen voor het Amsterdam Light Festival zou ik het niet aanraden om de reis te ondernemen, maar gecombineerd met een bezoek aan Amsterdam in het algemeen is het een leuk extraatje.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Test Nikon D750

Het is een tijdje geleden dat ik een artikel op mijn blog heb geplaatst, maar hier is er dan weer een. En omdat het de eerste is in 2015: allemaal de beste wensen voor het nieuwe jaar. Dat we maar mooie beelden mogen maken in goede gezondheid.

Begin December 2014 plaatste Nikon Nederland een oproep op social media. Wie belangstelling had om de enige tijd geleden geïntroduceerde D750 te testen tijdens het Amsterdam Light Festival, moest een paar vragen beantwoorden en een motivatie insturen waarom hij/zij mee zou moeten mogen.

Het leek me leuk, ik was al een tijd van plan dat lichtfestival te bezoeken en ik had tijd. De D750 is maar een kleine upgrade vanaf mijn D600 als ik naar de specificaties kijk, maar toch is die inmiddels twee jaar oud en de ontwikkelingen gaan hard. Dus ik heb gereageerd, maar helaas: ik werd niet geselecteerd.

Totdat ik een dag van tevoren bericht kreeg dat er wegens een afzegging plaats was en ik kon alsnog mee. 's Middags om 16.00 uur mochten we ons melden bij het Europese/Nederlands hoofdkantoor van Nikon in Amsterdam. Er werd o.a. verteld dat er enorm veel reacties waren geweest (ik meen 1500) voor de 2 keer 10 plaatsen die beschikbaar waren.

Nikon Europe/Nederland
Gemaakt met Samsung Galaxy SIII, nabewerkt in Snapseed

Er volgde een uur met uitleg door Olga van de afdeling MarCom en trainer Emile, waarbij alle aanwezigen een D750 uitgereikt kregen, voorzien van 24-85 mm kitlens. Ik had zelf ook nog wat apparatuur meegenomen, maar uiteindelijk heb ik alleen een 16-35 mm lens daarvan gebruikt. En natuurlijk het statief en de afstandsbediening.

Uitleg over de avond door Emile en Olga van Nikon
eerst kennismakingen met de andere fotografen en de D750

Daarna volgde een snelle maaltijd (lasagne) en toen was het tijd om per tram naar het centrum te gaan, eindelijk aan de slag.

Ik was gerustgesteld tijdens de uitleg: de D750 lijkt uiterlijk erg veel op mijn camera, dus het moet lukken om deze in het donker te bedienen. Daarnaast heb ik al 5 jaar foto's gemaakt tijdens Glow in Eindhoven, dus dit is niet nieuw.

Goede prestaties met hoge ISO (6400)

Dit was het eerste kunstwerk waar wij langskwamen en ik wilde de ruisprestatie wel eens testen. De D750 is door verschillende instanties uitgeroepen tot wereldkampioen hoge ISO-prestatie. Bovenstaande foto is een voorbeeld: op 6400 (beeld nauwelijks nabewerkt) ziet het er zeer bruikbaar uit. Natuurlijk is er wel ruis, maar deze is niet overheersend, de kleuren kloppen nog heel behoorlijk.

De mogelijkheden lopen echter nog verder door met ISO, ook 12800, Hi1 (25600) en Hi2 (51200) zijn beschikbaar. Ik verwachtte hier niet veel van, maar dit was een testavond, dus vooruit, proberen maar, ISO Hi2, uit de hand. Beeld van een langsvarende rondvaartboot:

100% crop op ISO Hi2 (51200) @ f/5.6, 1/50e sec.

Deze uitsnede is maar een beetje nabewerkt. Er is geen ruisonderdrukking toegepast, alleen de kleurruis is onderdrukt. De hoeveelheid ruis is erg hoog, maar het beeld is nog wel bruikbaar. Vooral als bedacht wordt dat dit maar een detail van het totale beeld is. Hier de totale foto:

Hele foto @ ISO Hi2 (51200), f/5.6, 1/50e sec

Hier heb ik een beetje ruisonderdrukking op losgelaten (20%), auto tone, verkleind (wat zeer veel scheelt in ruis) en naverscherpt. Deze foto is zonder meer goed bruikbaar. Dus indrukwekkende prestaties. Dat was van tevoren bekend, maar altijd leuk om zelf te testen.

En toen was ik het al snel zat om op torenhoge ISO foto's te maken. Ik had er wel vertrouwen in dat de camera dat goed aankon, maar ik wilde andere beelden maken, met een langere sluitertijd. Waar het water glad wordt en langskomende auto's/boten lichtsporen op het beeld achterlaten. En ik had niet voor niets een statief en een afstandsbediening meegenomen.

f/11, ISO Lo1 (50), 27 seconden

f/11, ISO 100, 15 seconden

Ook heb ik uitvoerig zitten spelen met de bracketing-functie, die uitgebreider is op deze camera, er kunnen maar liefst 9 opnames gemaakt worden (of 3, 5 of 7) waar ik er zelf maar 3 heb. Ik gebruik het zelden, maar het werkte prima.
Ook de ingebouwde HDR heb ik getest. Deze is logischerwijs alleen in JPEG-mode beschikbaar en werkt prima. Tot mijn verbazing kwam ik er na afloop achter dat deze functie ook op mijn eigen camera zit.

f/8, ISO 100, 1.6 sec.

f/5.6, ISO 800, 0.5 sec.
Ingezoomd tijdens de belichting

f/5.6, ISO 100, 30 seconden
Bij de kas van de Hortus Botanicus

f/11, ISO 200, 3 sec.
Theater Carré met de daar geplaatste vuurtoren

En toen zat het er bijna op. Rond 9 uur werd de laatste foto gemaakt, een groepsportret van de deelnemers.

Groepsfoto bij nacht op de Magere Brug
Ingesteld door Emile: f/5, ISO 6400, 1/13e sec, ingeflitst
Helemaal rechts staat Emile, ik ben derde van rechts.

Waarna we weer terug zijn gegaan voor de evaluatie. Ik vond het heel leuk om te doen, maar ik was al een fan van avondfotografie. De camera beviel uitstekend, maar het verschil is niet groot genoeg om een overstap te rechtvaardigen. En de groep was gezellig, maar het wordt al snel leuk met mensen met dezelfde passie.

Samenvattend: de sterke punten van de Nikon D750 zoals ik die zie:

• Semi-professionele FX- (Full Frame) camera. Nikon pocht nogal met het gewicht (ja hij is licht, maar het scheelt geloof ik 10 gram met de D610) en de greep (die is iets dieper. Ik heb het verschil niet gemerkt, maar het is prima)
• Bouwkwaliteit: door toepassing van carbon voelt de camera stevig aan terwijl het gewicht niet omhoog gaat.
• Fabelachtige prestaties bij hoge ISO-waarden.
• Kantelbaar scherm: dit heeft zich voor mij echt bewezen. De D5000-serie heeft schermen die ook zijwaarts draaibaar zijn, maar die hebben een lagere resolutie.
• Menu. Het menu is bekend voor gebruikers van een recente andere Nikon camera, maar toch net weer even iets anders, maar wel beter. Veel functies bieden net een extra instelmogelijkheid, zoals de auto ISO waar veel aan ingesteld kan worden. De enthousiasteling kan de camera behoorlijk naar eigen inzicht inrichten.
• De Auto Focus. Dit was door mij aangegeven richting Nikon als reden om te willen testen. De D600 is niet slecht, maar het AF-systeem van de D750 is het beste van ALLE Nikon camera's v.w.b. gevoeligheid en aantal scherpstelpunten. Dit is zó goed dat een aantal Nikon-gebruikers inmiddels geüpgrade is van een D800/810 naar een D750 (!) Ik heb in het donker geen problemen gehad om scherp te stellen, indrukwekkend goed.
• RGBW-scherm: kijkt heel prettig dankzij de extra witte pixel. Dit zal vooral bij felle zon zijn kracht moeten bewijzen en nu was het juist donker.
• Bij het wijzigen van instellingen in het menu kan ook in via de grote display gekeken worden wat er gewijzigd wordt. Dit werkt erg goed.
• 91.000 pixel lichtmeter, geleend uit de D810. De 600-serie moet het met 'slechts' 2048 punten doen.
• Videofanaten kunnen zich weer wat meer uitleven: het diafragma is traploos al filmend goed instelbaar. Ik heb dit niet zelf getest, maar een korte demo zag er goed uit.
• U1 en U2 settings: heel fijn, die gebruik ik ook op mijn D600 en is een gemis op de hoger gepositioneerde D810/D4S.
• Group-AF. Zelfs in het donker pakte de AF het mede hierdoor snel op, handig.
• Ingebouwde WiFi. Interessante feature in sommige situaties, maar ik mis het nu niet.

Nadelen:

• Heeft een AA (anti-aliasing) filter voor de sensor. Dit staat haaks op de overige recente camera's die dat filter niet hebben. Het filter heeft een functie maar beperkt ook de scherpte.
• AF-systeem: hoewel het beste van alle Nikon's mogen er nog meer sensoren van het kruistype worden (of allemaal, zoals de Canon 7D mark II) waardoor hij nog beter zou zijn. Maar nog belangrijker voor mij zou een betere verdeling over het beeld zijn.
• 6.5fps. Dat is zeker niet langzaam, maar voor sommige vormen van fotografie, zoals sport en vogels in vlucht is meer beter.
• En verder een aantal details die wel in de D800/810 aanwezig zijn. 36 MP resolutie is het meest voor de hand liggend om te noemen, maar 24 MP is voor vrijwel alle toepassingen afdoende. 

Dit artikel was een verslag van een gezellig avondje fotograferen in Amsterdam (met foto's van de resultaten), uitleg over avondfotografie én een producttest. Hopelijk werkt de combinatie niet verwarrend.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug