Roofvogels fotograferen in Spanje

Na een paar uur in een drijfhut gezeten te hebben, wat erg succesvol en aangenaam was, stond de volgende dag een andere uitdaging op de planning: een kijkhut. Maar dan wel een speciale, gebouwd om roofvogels en aaseters te lokken. In deze tijd van het jaar (juli) was de verwachting dat er zeker een aantal gieren langs zouden moeten komen. Mogelijk Vale Gieren, Aasgieren en misschien Monniksgieren. Later in het seizoen kunnen dan ook Arenden verwelkomd worden, maar nu helaas waarschijnlijk niet. Vrijwel zeker zouden we veel Zwarte Wouwen te zien krijgen.

Op voorhand leek me dit een geweldige belevenis, maar ik zag er ook wel tegenop. In de binnenlanden van Spanje een dag in een hutje gaan zitten is geen leuk vooruitzicht. De temperatuur in de schaduw gaat richting de 40 graden, dus de constructie van de hut is belangrijk. Mijn vrees bleek grotendeels ongegrond: het dak geïsoleerd, de hut zelf van steen en nog belangrijker: grotendeels in de schaduw van een boom. De temperatuur in de hut is rond de 30 graden gebleven, wat onder de omstandigheden keurig is. Bovendien waren we goed voorzien van eten en drinken, zowel heet als gekoeld. En de hut had een primeur: een inpandig toilet zodat hij niet verlaten hoeft te worden.

Natuurlijk, zoals bij alle kijkhutten, dienen de dieren verleid te worden om daar langs te komen. Waar zangvogels genoeg hebben aan wat pitjes en een vijver, willen gieren heel iets anders: vlees. Heel veel vlees. Er werd maar liefst 75kg (!) kip voor de hut uitgestrooid om zo de gieren te lokken.

Alfonso (de verhuurder) strooit de kip voor de hut

Het 'slagveld' voor de hut (in de achtergrond)

 Deze kip begint na een tijdje in de hete Spaanse zon wat minder fris te ruiken, een lucht die ook de kijkhut binnenkomt, maar dat hoort erbij.

Al na korte tijd arriveerden de eerste Zwarte Wouwen. En een groot gedeelt van de dag zijn die ook gebleven. Maar ze zitten veelal hoog in de bomen, vliegen hard over of zitten kip op te schrokken op de grond. Mooi om eens 25 van deze rovers tegelijk te zien, maar een mooie foto levert het naar mijn smaak niet op.

Zwarte Wouwen vreetfestijn
(slechts een deel zichtbaar)

 Gelukkig gingen de Wouwen sporadisch ook nog wel even ergens anders zitten dan bovenop het vlees. En soms zelfs op een tak in de schaduw, wat erg goede beelden opleverde:

Een Wouw in vlucht vastleggen was erg lastig. Ook omdat de openingen voor de cameralens niet overdreven groot waren.

Veelal landen de Wouwen net naast het vlees op de grond. Dat levert dan weer bruikbare grondbeelden op.

En ook een tak in de schaduw, zeker een fotogenieke, kan fraai zijn.

En toen, om 16.15u, terwijl wij zelf redelijk klaargestoomd waren om zelf als aas te dienen, kwam er toch nog een gier. Eentje maar, maar wel een kolossale Monniksgier! Ongeveer twee keer zo zwaar als een Zeearend en met meer spanwijdte, vanaf de grond gemeten 110 cm hoog: indrukwekkend. Helaas na een paar minuutjes weer verdwenen.

Het was een hele ervaring, maar erg heet. Ik raad dit niet aan in Juli. Maar onvergetelijk is het wel.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Nieuwe 24-70 mm f/2.8 lens van Nikon

Dit artikel komt voort uit ongeloof. Wat is er aan de hand?

Nikon brengt al jaren goede objectieven op de markt onder de merknaam Nikkor. In het begin van het bestaan van Canon maakte Nikon zelfs de objectieven voor Canon. Zeer recentelijk is de mijlpaal van het 95 miljoenste objectief gevierd. Vele enthousiaste amateurs en professionals maken gebruik van Nikkors.

Sinds enige jaren heeft Nikon een stel lenzen die bekend zijn geworden onder de naam 'heilige drie-eenheid", bestaande uit de 14-24mm, de 24-70mm en de 70-200mm, allemaal in f/2.8, dat spreekt vanzelf. De 24-70 is veruit het meest gebruikte pro-objectief van Nikon. En nu gaat dit objectief vervangen worden, dat is groot nieuws in de Nikon-wereld!

Vandaag is het persbericht de wereld ingegaan en zijn vele details bekend geworden.

Beide 24-70mm f/2.8's van Nikkor.
LINKS de nieuwe!

Wat blijkt: het nieuw objectief is langer (154,5 versus 133 mm), dikker (88 versus 83 mm; wat betekent dat er een andere filtermaat op moet: 82mm i.p.v. 77mm) en zwaarder (1070 versus 900 gram). Voor alle duidelijkheid: de oude versie is groot en zwaar. Maar wel steengoed.

De verklaring moet gezocht worden in een compleet herontwerp. Er zijn meer lenzen in meer groepen gebruikt (20 elementen in 16 groepen versus 15 elementen in 11 groepen). Er is een krachtige VR toegevoegd, wat toe te juichen is: dit ontbrak op de oude. Vanzelfsprekend gaat dit gepaard met meer onderdelen en dus meer gewicht. De AF is verbeterd en Nikon claimt nu een anderhalf keer snellere focus dan op de oude versie. De coatings zijn verbeterd. Tenslotte is het diafragma nu electronisch (vandaar de E in de typenaam achter de maximale diafragma-aanduiding). 

Het klinkt allemaal prima, maar het oude objectief is nagenoeg perfect. Ik heb er nog nooit iemand over horen klagen en gebruik het zelf met heel veel plezier. Als ik er een nadeel van moet noemen is het dat het groot en zwaar is. En prijzig. 

En dat is de reden van dit artikel. Prijzen bij www.cameranu.nl (stand van 4 augustus 2015):

• 24-70mm versie I: 1579€ (op voorraad)
• 24-70mm versieII: 2495€ (pre-order)

Ik realiseer me dat de laatste een adviesprijs is, maar het verschil in prijs is gigantisch! Ik vraag me serieus af wie de overstap gaat maken voor dit geld. Ik zie echt niet veel voordelen en ongeveer 900 nadelen. Het wachten is op de eerste testen door gebruikers en scores van DxO-mark en andere.

Overigens heeft Canon in 2012 zijn tegenhanger, de 24-70mm f/2.8L vervangen door de versie II. Deze kostte bij introductie ook rond de 2500€ en is nu voor minder dan 1800€ te koop (peildatum september 2015). Daarmee valt het prijsverschil na een paar jaar alweer wat mee. De enthousiaste snelle overstapper betaalt hier de hoofdprijs. Ook de Canon is van 77 naar 82mm diameter gegaan trouwens.

Graag jullie reacties!

Robert van Brug

Drijfhutfotografie

Samen met mijn fotomaatje Wim heb ik onlangs kennisgemaakt met fotografie vanuit een drijfhut. Een drijfhut is feitelijk een groot stuk U-vormig materiaal met een groot drijfvermogen, voorzien van een aansluiting voor de schommel- of statiefkop. Hiermee wordt bereikt dat er op ooghoogte opnames gemaakt kunnen worden van watervogels, of ze nu zwemmen of langs de rand van het water foerageren. Om dichtbij de vogels te kunnen komen wordt de constructie afgemaakt door een stuk tentdoek en camoeflagenet over wat gebogen buizen te spannen.

Drijfhut in actie

Deze zaken zijn niet kant-en-klaar te koop voor zover ik weet, dus het is allemaal zelfbouw. De voortstuwing komt voor rekening van de fotograaf. Het makkelijkste is dan ook een plas water van 1-1,5 meter diep zodat er makkelijk in gelopen kan worden. Zodra het dieper wordt moet tot zwemmen worden overgegaan, wat nog tegenvalt. Bovendien is de camera dan buiten bereik. Als het water ondieper is moet gekropen worden.

Om enige tijd in het water te vertoeven zonder onderkoeld te raken is een wetsuit een goede oplossing. Als het nog kouder wordt kan overgegaan worden tot een drysuit of een waadpak. Een waadpak heeft als nadeel dat het aan de bovenzijde open is, waardoor water naar binnen kan lopen. Bovendien is hierdoor de maximale diepte van het water beperkt.

Ik verkeerde in de luxe omstandigheid dat wij dit in de binnenlanden van Portugal gedaan hebben, in de maand Juli. Warm genoeg om in alleen een zwembroek te water te gaan. Hierdoor had ik na afloop wel pijnlijke knieën van alle stenen op de bodem.

Genoeg over de achtergrond, de resultaten:
Alle foto's: Nikon D600 met Nikkor 300 mm f/2.8 + 2x TC III, vanuit drijfhut, met Naturestuff schommelkop.

Juveniele Lepelaar rekt zich uit

Steltkluut foerageert langs de oever

Purperreiger wacht geduldig op een visje

IJsvogel

 Met de IJsvogel was ik erg blij. Al jaren fotografeer ik vogels met veel plezier, en regelmatig hoor of zie ik ijsvogels. Maar altijd in de verte, de bekende blauwe flits. Nu was deze man zo vriendelijk op een paar meter afstand naast mij op een paaltje te gaan zitten in avondlicht.

Juveniele Steltkluut

Slechts de helft van de lengte van een volwassen exemplaar, maar wat een mooi verenkleed.

Wie bovenstaande foto's bekijkt ziet een paar opvallende verschillen, die vooral in de achtergrond zitten:

• De ijsvogelfoto is naar boven toe gemaakt waardoor alleen blauwe lucht in de achtergrond zichtbaar is. Wat fraaie vegetatie buiten het scherptedieptegebied was wellicht mooier geweest, maar dit was het hoogst haalbare.
• De Purperreiger stond relatief dicht voor de begroeiing. Hierdoor is deze behoorlijk aanwezig. Ook hiervoor geldt dat het niet anders kon omdat de reiger in een hoekje stond. 

Tip is namelijk om langs de oever te fotograferen en niet vanaf het water naar de oever toe. Dit oogt natuurlijker, interessanter en levert een rustiger beeld op. Bij de Juveniele Steltkluut is dit goed gelukt. Bij de Lepelaars bijvoorbeeld niet, maar daar was de begroeiing relatief ver weg.

Conclusie: erg leuk om te doen, een actieve manier van vogelfotografie, hoewel het waarschijnlijk beter was geweest om meer op 1 plaats te blijven en de vogels naam mij toe te laten komen, dan om bijna 4 uur lang door het meer te verplaatsen. Ik ben zeker van plan om dit in de Benelux nog eens te doen, maar dan in wetsuit. Als iemand tips heeft voor een locatie, dan hoor ik die graag!

Bedankt weer voor het lezen,

Robert van Brug

Vossen in de AWD

In een eerder artikel op dit blog heb ik al eens vermeld dat er niet heel veel wild in Nederland te vinden is: herten (Edelhert, damhert, reeën), wilde zwijnen, dassen, bevers, konijnen, hazen en vossen. Deze soorten zijn echter nog niet zo heel eenvoudig in beeld te brengen, maar met wat moeite is dat op te lossen. Via internet is van praktisch al deze soorten wel iets te vinden waar de kansen een stuk beter liggen.

De vos stond hoog op mijn verlanglijstje, maar meer dan een wegschietende pluimstaart in de verte was het niet. Dat is ook niet zo heel gek want de soort is buitengewoon schuw na eeuwenlang bejaagd te zijn door mensen. En dom zijn ze niet. Toch wilde ik deze roofdiertjes met hun hoge aaibaarheidsfactor graag een keer goed voor de lens hebben.

Wie wat moeite doet komt erachter dat dé locatie dan de Amsterdamse Waterleidingduinen zijn. Dit gebied is sowieso de moeite van een bezoek waard.

Landschap in de AWD, heerlijk om doorheen te struinen

Het is echter behoorlijk uitgestrekt wat een goede voorbereiding de moeite waard maakt. Er zitten talloze vossenburchten daar, maar de bewoners van één specifieke burcht zijn zeer tam. Deze zijn te vinden daar waar de Strandweg overgaat in de Duizendmeterweg. Via Google Maps kan dit niet missen en ter plaatse is het aan genoeg mensen te vragen. De locatie is ongeveer een uur lopen vanaf een van de parkeerplaatsen. Houd er ook rekening mee dat er ook nog een dagkaart a € 1,50 p.p. gekocht moet worden bij een automaat bij de entree van het gebied. Indien ingang De Oase gekozen wordt, dan is er een mooie gelegenheid om bij het bezoekerscentrum langs te gaan.

In het geel gearceerde gebied treft men zo goed als zeker tamme vossen aan.

Een ander punt is de tijd. Deze vossen komen bedelen om eten (ze hebben in de loop der tijd geleerd dat dit vaak succesvol is) en weten dan ook dat rond lunchtijd de kansen optimaal zijn. Tussen ongeveer 12 en 15 uur is de kans het grootst om vossen te treffen.

Bovenstaand bord is de bevestiging dat de juiste locatie gevonden is, heel vriendelijk van Waternet, de beheerder. Maar het bevat ook een vriendelijk (nou...) verzoek/verbod op het voeren van de vossen. Ze hebben het niet nodig, dat extra voer. Inmiddels schijnt er een forse boete ingesteld zijn op het voeren van vossen en de handhaving vindt plaats door in het burger patrouillerende boswachters. U bent gewaarschuwd.

Wij waren daar op een zonovergoten dag. Midden op de dag met zoveel (hard) licht, dat is niet ideaal. Een lichte sluierbewolking zou fijner zijn, maar je hebt het niet voor het kiezen.

Hert

Dit nieuwsgierige hert kwam het bos uitlopen en stond op een paar meter afstand te kijken hoe wij een kopje koffie bij het bezoekerscentrum dronken. Zolang het bosgebied is zijn er talloze gelegenheden om herten te zien, soms zeer dichtbij. In totaal zijn er ruim 2500 herten hier aanwezig.

Vos!

En dan plotseling lichte opwinding onder de aanwezigen: een vos, daar! Snel erheen en ja hoor, absoluut een vos. Het is een rare gewaarwording om een dier dat normaal zo schuw is nu heel anders te zien. De vossen komen nieuwsgierig naar je toe, zeker als ze zien dat er eten is.

Na een tijdje wordt de volgende gespot, en alweer de daarop volgende. En er komen vanzelf kansen om een vos van dichtbij vast te leggen. Een superdure telelens is niet nodig, ik heb niet meer dan 200 mm gebruikt, maar er zijn zat mensen die met minder prima resultaten hebben geboekt. Uniek voor dit soort beesten.

Het is een kwestie van rondlopen in het door mij hierboven aangegeven gebied en dit soort kansen doen zich voor.

En dan is het geluk hebben. Misschien zijn er welpen (mei), misschien een paar vossen tegelijk en met nog meer geluk interactie tussen de dieren. Meest bijzondere gedrag dat wij gezien hebben is het lessen van de dorst, wat ter plaatse geen probleem is.

En tenslotte mijn favoriete foto van de dag, het is dan inmiddels kwart over 2 en flink warm. Deze vos vindt het welletjes en gaat rusten in de koelte van de schaduw. Ideaal voor de fotograaf, geen keiharde contrasten. En de vos staat er nog lekker ontspannen op ook. Ik lag hier op ongeveer een meter van de vos languit op mijn buik en hij bleef gewoon liggen.

Is dit nog wel natuurfotografie? Deze beesten zijn bijna huisdieren inmiddels. Toch zijn ze wel degelijk wild en vertonen ook normaal gedrag. Het voeren van dieren voor fotografische doeleinden gebeurt overal. Het is een manier om deze prachtige dieren optimaal te kunnen vastleggen. En de dieren zijn niet gek: na een tijdje weten ze wat er waar te halen is. Ga ook maar eens in een vissershaven kijken, daar barst het van de meeuwen. In Alaska zijn dat Amerkaanse Zeearenden maar het is hetzelfde principe. En >90% van de prachtige close-ups van wolven en beren e.d. zijn gemaakt in wildparken zoals het Bayerische Wald. Dit is dus precies wat Wildlifefotografie is.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Vogelfotografie: 10 redenen om een foto niet mooi te vinden

Recentelijk heb ik een aantal keer in een vogelhut gezeten om vogels op zo mooi mogelijke wijze vast te kunnen leggen. Het grote voordeel van een hut is dat de omstandigheden optimaal zijn voor het maken van mooie foto's: aantrekkelijke soorten, laag standpunt en vogels komen op slechts een paar meter afstand. Toch lukken zeker niet alle foto's die in een dergelijke hut gemaakt worden. De kleine vogels zijn extreem beweeglijk waardoor de pose vaak niet mooi of interessant is. Door veel foto's te maken is dit deels op te lossen. Door te werken met een telelens is de scherptediepte heel beperkt, wat gecombineerd met de beweeglijkheid veel foto's doet mislukken. In dit artikel bespreek ik een aantal foto's die ik allemaal in dezelfde hut heb gemaakt op 1 dag en waarom deze niet goed genoeg zijn. En dat afgezien van belichting en compositie.

Ter illustratie: na een bezoek aan een vogelhut had ik laatst 1500 opnames gemaakt. Dit artikel geeft aan wat ik gebruik om een vrij snelle selectie te maken uit deze berg.

Alle foto's zijn gemaakt met een Nikon D600 met 300 mm f/2.8-objectief vanaf statief, soms met een teleconverter.

1. Bewegingsonscherpte

Er zijn verschillende soorten onscherpte, dit is bewegingsonscherpte veroorzaakt doordat de Appelvink snel bewoog.

2. Niet de juiste instellingen gebruikt

Dit is een ander typisch voorbeeld. Net op het moment dat je een foto wil maken van de Appelvink die mooi op dat takje zit, vliegt hij weg. Die foto mislukt vaak omdat de sluitertijd te lang is. In het voorbeeld hierboven is 1/320e seconde gebruikt (bij f/2.8, iso 200) en dat had zeker 1/1000e moeten zijn. Door de ISO naar 800 te verhogen had dat gekund. Het punt is dat hier bewust over nagedacht moet worden: wat wil je vastleggen en welke instellingen passen daar bij?

3. De vogel staat er niet helemaal op

Deze foto is ook nog bewogen (ik was de Gaai drinkend aan het fotograferen toen deze opvloog), maar het gaat er hier om dat de vleugelpunt ontbreekt op de foto.

4. Aangeboden voer zichtbaar

De Appelvink is een prachtige verschijning en hier zat hij extreem dichtbij met ook nog een rustige achtergrond. Helaas knaagde hij net wat lokvoer weg. Dit ziet er niet uit!

Hier hetzelfde probleem. En niet alleen heeft de Gaai een nootje in de snavel, maar er is op het stammetje ook voer zichtbaar. Let hier op.

5. Reflectie niet helemaal zichtbaar.

Dan staat de vogel er zelf helemaal op, maar de reflectie niet, zonde. Soms kan dit gered worden van de prullenbak door dan de reflectie er maar af te snijden. Hier vond ik dat niet de moeite waard omdat de pose niet bijzonder is en de achtergrond erg onrustig. Maar mocht dit nou de enige foto zijn die ik van een bepaalde soort heb, dan is dat de redding.

6. Geen mooi standpunt

Deze foto is van onderaf genomen en dat is duidelijk zichtbaar. Dat gebeurt ook als een fotograaf in het bos gaat rondlopen en foto's gaat maken van de aanwezige vogels op de takken. Het is niet mooi, op ooghoogte is veel aantrekkelijker.
Aan de andere kant is ook een foto van een vogel op de grond, vanuit een hoger standpunt genomen, ook niet fraai.

7. Hard licht

Hard licht zorgt voor scherpe contrasten. Het dynamisch bereik van de camera is niet groot genoeg om hier zowel de donkere als de lichte partijen vast te leggen. Doordat de opname in RAW is gemaakt kan er nog heel veel gered worden, maar het punt is dat het een prettiger beeld oplevert als de contrasten minder sterk zijn. Fotografeer daarom bij voorkeur bij sluierbewolking.
Als de zon echter net die ene dat dat je in zo'n hutje zit volop schijnt dan zul je het ermee moeten doen. Werk dan in ieder geval in RAW en probeer de vogels vast te leggen als ze in de schaduw zitten.

8. Geen ogen zichtbaar

De vogel kijkt hier weg van de camera, de ogen zijn niet zichtbaar. Dat is nagenoeg altijd reden de foto weg te gooien. En dat terwijl het een mooi beestje is op een prima plek met een fraaie achtergrond. Maar zo werkt de foto niet.

9. Er staat iets voor

Een takje blokkeert het zicht op de Boomklever. Deze kan ook weg.  Bovendien is deze ook nog aan het eten, zie punt 4.
In het verlengde van dit punt kan er zich ook iets naast of achter de vogel bevinden. Dan is de vogel wel goed in beeld, maar het plaatje is toch minder aantrekkelijk.

10. Etensresten zichtbaar

Spechten zijn gek op vet. Nadeel hiervan is dat het enorm blijft plakken waardoor ze op alle foto's met vieze snavels staan, duidelijk afkomstig van lokvoer.
Maar deze foto heeft veel sterke punten wat het de moeite waard maakt er wat meer tijd in te steken:

1. Mooi licht. Vogel zit in zacht licht/in de schaduw
2. Ruimte in de kijkrichting. Dit heb ik nog niet behandeld, maar de vogel kijkt naar rechts en daar is in de foto ook ruimte, hij kijkt niet tegen de rand aan. Dat vindt men doorgaans aantrekkelijk.
3. Boterzachte bokeh. Deze komt extra mooi uit omdat daar ook zon opstaat.
4. Aantrekkelijke ondergrond. Een met mos begroeid takje doet het altijd goed.

Bewerken in Photoshop levert dit op:

Ik heb 4 dingen aangepakt:

1. Met het kloonstempel heb ik de snavel schoongemaakt.
2. Het oog heb ik iets lichter gemaakt 
3. De achtergrond heb ik een tikkeltje zachter gemaakt d.m.v. Gaussiaans vervagen (Gaussian Blur)
4. In de achtergrond boven zijn kop zit in het origineel een witte vlek. Deze stoorde mij. M.b.v. Content-aware Opvullen (Fill) dit weggehaald.

Als deze 10 punten voorkomen worden is het nog geen mooie vogelfoto! Compositie en belichting komen ook nog om de hoek kijken. En de scherpte moet op het juiste deel van de vogel liggen, nl. het oog. En dan zijn we er nog niet. Als aan deze zaken voldaan wordt kan het resultaat een saaie foto zijn. Dat was ook niet in de insteek van dit artikel, ik heb hier 10 dingen genoemd die ik als selectiecriteria gebruik. In deze fase sneuvelt doorgaans 75% van de foto's. In de fase erna selecteer ik dan welke beelden ik echt de moeite waard vindt en die ga ik nabewerken.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Invloed van licht

Vandaag een kort artikel, over de invloed van licht en vooral de richting ervan.

Pelikaan in de schaduw

Deze (door mijn moeder) van glas gemaakte pelikaan staat in de schaduw achter in de tuin. Op de achtergrond is er duidelijk een schuurtje zichtbaar dat er achter staat.

Laat in de middag echter komt de zon achter het schuurtje vandaan en verlicht de pelikaan van achter.

Pelikaan in tegenlicht

De zon die nu dwars door het glas heenschijnt maakt dit tot een heel andere foto. De achtergrond van planken wordt veel minder zichtbaar. En wat spinnenwebben zijn plotseling goed zichtbaar.

Pelikaan met zon op de voorkant

In dit laatste beeld heb ik de pelikaan wat gedraaid zodat de zon op de voorkant schijnt. Dit is weer heel anders. Wat iemand het mooiste vind is persoonlijk, maar probeer in ieder geval de verschillende opties uit, veel plezier ermee!
O, mocht iemand het zich afvragen: mijn favoriet hier is de pelikaan in tegenlicht.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Sensorreiniging bij Chipclean

Ik ben onlangs bij Chipclean geweest. Chipclean is een gespecialiseerd bedrijf gevestigd in Heumen, onder Nijmegen, waar camerasensoren gereinigd kunnen laten worden.

Het is voor veel fotografen een terugkerend probleem: sensorvlekken. Deze zijn vooral zichtbaar in blauwe luchten. Ook neemt de kans op zichtbare problemen toe bij een kleiner diafragma. Typisch is landschapsfotografie daarom een zwaar getroffen soort fotografie.

Al enige jaren maak ik zelf mijn sensoren schoon, zoals ook al eens hier voorbij is gekomen. De laatste tijd echter bleken er wat hardnekkige vlekken op mijn sensor te zitten die ik er niet af kreeg. En laat ik nu net de laatste tijd wat vaker landschappen vastleggen!

Zodoende een afspraak gemaakt bij Chipclean. Eigenaar Ton Niessing heeft jaren in cleanrooms gewerkt en weet waar hij het over heeft.

De 'vooraf' foto

Ton maakt altijd eerst een foto om te kijken hoe erg het probleem is. Op mijn 'vooraf'-foto zijn een aantal problemen zichtbaar (door mij met rood omcirkeld en van letters voorzien):
A is wat residu dat is achtergebleven nadat ik zelf de sensor heb geprobeerd te reinigen.
B zijn wat vlekjes die op een andere manier zijn ontstaan. Hierover later meer.
C is een kras in de coating die over de sensor zit. Erboven loopt er nog een. Deze zijn door mij als gebruiker veroorzaakt, waarschijnlijk door te handhandig schoon te maken. Zolang de kras niet door de coating heengaat is de sensor zelf niet beschadigt. Maar het is hier op een foto wel zichtbaar, dat is ongewenst.
D is een stofje dat is achtergebleven.

Ton gaat vervolgens aan de slag en probeert de sensor weer als nieuw te krijgen.
Het residu (A) is er in de eerste ronde vanaf, geen enkel probleem. De vlekjes onder B gaan bijna allemaal ook vlot weg. De kras (C) vervaagt grotendeels en stofje (D) is ook geen enkel probleem.
Het probleem zit in de vlekjes bij B (en boven A nog een paar). Sommige gaan niet weg na een standaard reinigingsbeurt. Dat was mij ook al opgevallen en dat was ook de reden dat ik hulp had ingeroepen.

Ton laat de camera even 'klapperen', d.w.z. snel achter elkaar een flink aantal opnames maken. Hierdoor komt er in het spiegelhuis eventueel verder aanwezig stof los. En dan weer een testfoto en wat blijkt: dat maakt het aanzienlijk erger in mijn geval, dus het spiegelhuis bevat veel stof. De oplossing is een tweede ronde reinigen. Gevolgd door een derde, een vierde en een vijfde.

Eindresultaat

Dit ziet er een stuk beter uit! Maar wie zeer kritisch kijkt en in photoshop wat speelt met contrasten e.d. ziet dat de grote kras (C) nog zichtbaar is evenals een tweetal kleine vlekjes (B). In het dagelijks gebruik is er echter niets van te zien. Maar ik ben wel geschrokken! Ik dacht dat ik voorzichtig en goed met mijn camera omging. Ik heb daarom ook gevraagd wat ik kan doen om herhaling te voorkomen. Hoe komt het nou dat mijn sensor/spiegelhuis zó vies was? Hierbij wat tips:

Tips:

1. Maak zelf geen sensor schoon. Het lijkt logisch dat Ton dit zegt, maar het heeft mij bijna mijn sensor gekost. Als het echt mis was gegaan had ik een nieuwe camera kunnen gaan uitzoeken.
2. Gebruik nooit een blaasbalg voor het spiegelhuis. Dit is een traditioneel hulpmiddel in de fotografie en wordt bij elke fotozaak verkocht. Maar door lucht naar binnen te blazen, blaas je de aanwezig stofdeeltjes onder kracht naar de sensor. De kleine vlekjes (B) moeten vergeleken worden met steenslag op een autovoorruit: de beschermende coating is hier permanent beschadigd. Gewone lucht in een huiskamer bevat zeer veel stofdeeltjes en in een dergelijke omgeving gaan blazen is rampzalig. Het gevolg bij mij was dat het hele spiegelhuis vol zat met minuscule stofdeeltjes die loskomen en zich vervolgens op de sensor bevinden. Vandaar 5 rondes schoonmaken.
3. Meest leerzame van de dag vond ik echter het antwoord op de vraag: waar komt die troep nu eigenlijk vandaan? Wat is de oorzaak van de problemen? Ik kan het wel blijven (laten) schoonmaken, maar kan het ook voorkomen worden? Het antwoord is: ja, dat kan. Het grootste probleem wordt gevormd door de metalen achterkant van lenzen en de lensdop van polycarbonaat die daarop gemonteerd zit. Iedere keer dat deze bewogen wordt vindt er slijtage plaats wat resulteert in kleine plasticdeeltjes. Deze bevinden zich veelal op de achterzijde van de objectieven die op den duur op de sensor terug te vinden zijn. De oplossing is het periodiek reinigen van de achterkant van de lenzen. Hiervoor is bijvoorbeeld Lensswab op de markt gebracht. Een instructievideo geeft meer uitleg. 
4. Ga verder met de grootste voorzichtigheid om met de sensor. De moderne camera's zijn hoogwaardige optische precisie-instrumenten, behandel ze ook als zodanig. 

Toen ik toch eenmaal was heb ik Ton gevraagd om ook wat lenzen met mijn body te calibreren d.m.v. het finetunen van de autofocus. Ook dit had ik al zelf geprobeerd (en beschreven)....

Gelukkig bleek ik dit redelijk goed gedaan te hebben. Mijn 300 mm lens was goed gegaan, de 70-200 kon beter maar de macrolens was wel weer goed. Dit lijkt dus iets wat goedbedoelende amateurs die er niet dagelijks mee bezig zijn wél zelf kunnen uitvoeren. En er kan ook niet iets bij beschadigd raken: als het niet lukt, is het een kwestie van wissen van de instelling in het menu. Maar ik vond het wel fijn om de zekerheid te hebben dat het nu optimaal is afgesteld.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug