Achtertuinfotografie: Koolmees in vlucht

De laatste maanden heb ik maar heel beperkt tijd om me uit te leven in fotografie. En als ik tijd heb is het snertweer. Nou weet ik dat ook dat een dankbaar onderwerp kan zijn, maar ik heb er geen zin in.

Gelukkig speelt zich van alles af in mijn eigen achtertuin, waardoor er makkelijk toch af en toe een foto gemaakt kan worden. Het meeste plezier heb ik beleefd aan de familie Koolmees, die een nestkast heeft uitgekozen om aan gezinsuitbreiding te werken. Als ik gewoon in de tuin zit vind ik het al fijn dat er vogels om me heen fladderen. Dat ze er zijn is niet zo gek, want ik voer niet alleen in de winter, maar ook in de zomer. Juist nu hebben ze veel voer nodig om de kleintjes groot te brengen.
Het viel me op dat de vogels een aantal vaste punten in de tuin iedere keer aandoen: een paar specifieke zitplaatsen in de Kiwi en de punt van het dak van het speelhuisje. Dat bracht mij op het idee om een Koolmees in vlucht te gaan vastleggen. Normaal is dat ondoenlijk: te klein, snel en onvoorspelbaar voor de autofocus van de camera. Maar als je van tevoren weet waar de vogel langs gaat komen, dan heb je een kans.

Opstelling: camera met afstandsbediening (hier komt dit verjaardagscadeau goed van pas)

Nikon D600 met 105 mm f/2.8 macro objectief gemonteerd op een
Naturestuff NEK-6 schommelkop en voorzien van remote trigger

In eerste instantie heb ik hiermee portretjes gemaakt van de Koolmezen zodra ze op het puntdakje in de tuin gingen zitten. Dit was niet heel vlakbij hun nestkast en dan kon ik kijken of ze hun gedrag zouden aanpassen en misschien wel zouden wegblijven.

Vader of moeder Koolmees, met eten in de bek, op de laatste stop voor de nestkast. Zonder afstandbediening is dit soort opnames onmogelijk zonder telelens. Mét afstandbediening lukt het met iedere lens. Ik heb hier voor de macrolens gekozen omdat 105 mm de goede hoek gaf en dat tevens de scherpste lens is die ik heb.

Toch vond ik het nog een beetje saai. Er is enorm veel detail mogelijk, maar verder is het niet heel spannend allemaal. Toch maar proberen vluchtfoto's te maken. Hiervoor moet de sluitertijd drastisch omlaag, hoe korter hoe liever, terwijl tegelijk het diafragma wat geknepen dient te worden om de kans op een scherpe opname te vergroten. Ondanks het heldere weer was dit een uitdaging, want de ISO-waarde moest fors omhoog.

Nikon D600 met 50 mm f/1.4 vanaf statief, met afstandbediening
ISO 1600, f/4, 1/3200e seconde

Vrij snel had ik deze opname te pakken. Gemaakt met de meest standaardlens die er is: een 50 mm. Dat geeft een grotere beeldhoek dan de 105 mm macrolens, waardoor ik meer kans heb op succes. De vogel stond relatief klein in beeld, dit is een 10% crop schat ik. Maar met 24 megapixel is dat ok, zeker voor op een beeldscherm, groot afdrukken gaat niet lukken.
Op Flickr deed deze foto het uitstekend, hij haalde Explore, meer dan 100 favorites en ruim 5000 kijkers.

Na heel wat experimenteren, waardoor de vogels steeds beter konden wennen aan de aanwezigheid van een fotocamera vlakbij de nestkast, kreeg ik steeds meer goede opnames. Toch kan ongeveer 99% van de opnames zo de digitale prullenbak in, de timing van zo'n klein zangvogeltje in vlucht is zó lastig.

Ik heb zelfs geprobeerd de camera naast de nestkast te installeren, maar dat ging de vogels toch te ver. Zodra ik dat merkte maar weer op grotere afstand opgesteld. Nog een laatste serie, alle gemaakt met een 70-200 f/2.8-objectief:

Voor alle foto's geldt: 1/4000e seconde sluitertijd om alle beweging echt te bevriezen, f/4 en ISO 1600.

Het was een leuk experiment en ik ben behoorlijk tevreden met de resultaten. De laatste paar dagen neemt het gepiep vanuit de nestkast enorm toe wat doet vermoeden dat er meer dan 1 jong is. Gisteravond heb ik een Gaai waargenomen die een jong te pakken kreeg in de achtertuin. Hij vloog er mee naar het dak van de achterburen en ging het daar zitten plukken. Ik begrijp dat dit natuurlijk gedrag is, maar ik was er toch een beetje ziek van. Het werd stil bij de nestkast en de ouders leken verdwenen. Ik heb de nestkast er afgehaald en gekeken of er nog een jong in zat. Dat was zo. En het leefde nog! Snel weer teruggehangen en verdomd: de ouders gingen door met voeren. Hopelijk loopt het met dit jong beter af.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

CKE 15: Beste foto's Rotterdam

Niveau: beginner

Mijn trouwe volgers hebben de feedback van mijn medecursisten nog tegoed. Wat zijn de 5 beste/meest interessante foto's van 'Rotterdam'?

Hier zijn ze:

Deze multi-culti foto kreeg de voorkeur boven de variant in kleur, met name het knalblauw van de kar waar deze dame tegenaan zit leidde nogal af. Dan zie je maar hoe persoonlijk dat is want zelf vond ik dat juist wel iets toevoegen.

 Mijn enige opname van de Erasmusbrug heeft de selectie gehaald. Technisch is dit een hoogstandje (geschoten met een 24mm tilt&shift lens, zowel tilt als shift perspectiefvertekening gecorrigeerd, op klein diafragma (f/16) waardoor het beeld van voor tot achter scherp is). Zelf vind ik de diagonale lijnen juist sterk, de compositie dus en de hardloopster maakt het af. Had ze nog groter in beeld gestaan dan had ze teveel aandacht getrokken.

 Ook deze opname is zeer technisch (gemaakt met een polarisatiefilter, grijsverloopfilter en grijsfilter) maar het levert een beeld op dat interessant werd gevonden.

Dit overzicht van de Blaakmarkt lijkt een kiekje. Maar door het dak van het station wordt het zonlicht gefilterd waardoor je licht in de schaduwen krijgt. De kubuswoningen op de achtergrond zijn van toegevoegde waarde en het winkelend publiek in dit ene beeld is lekker divers.

Mijn persoonlijke favoriet. Het is een kunstje dat meestal niet werkt, maar hier wel: breng kleur aan in een opname die verder helemaal zwart/wit is. De binnenzijde van station Rotterdam Blaak deed mij direct aan een trappenhuis van M.C. Escher denken en ik heb er een aantal opnamen gemaakt. In kleur vond ik het beeld te druk, in zwart/wit te saai. Door alleen de lampen en de rode trapleuning weer kleur te geven vond ik het interessanter. En de jas van die vrouw op de roltrap natuurlijk. Waarschijnlijk de enige uit de serie die het groot afgedrukt goed zou doen.

En daarmee is de cursus voorbij. Maar ik ga volgend jaar door, ik heb de smaak te pakken, dus: wordt vervolgd!

Tot een volgende keer, bedankt voor het lezen.

Robert van Brug

Fotoblog: Dierenrijk

Op Hemelvaartsdag 2013 zijn we met het gezin naar Dierenrijk geweest, de dierentuin in Nuenen. Deze bestaat pas 9 jaar en wordt met het jaar leuker. Vooral voor kinderen is het geweldig en daar richten ze zich ook heel duidelijk op.

Omdat het een gezinsuitje was wilde ik niet van alles meeslepen. Uiteindelijk gekozen voor de 70-200 en een 2x teleconverter omdat dat samen behoorlijk wat flexibiliteit biedt.

Wilde Kat

Deze Wilde Kat deed helemaal niet wild, hij lag heerlijk lui verscholen tussen de bladeren. De rechterhelft van de foto toont een zweem, veroorzaakt door het hek waar ik doorheen moest fotograferen. Dat is een doorlopend probleem in dierentuinen. Soms is er een oplossing voor, vaak ook niet. Ik zal in dit artikel een paar oplossingen noemen.
Ten eerste: richt het midden van de lens door een gat in het hek, dat geeft de meeste kans op een helder beeld.
Ten tweede: als het beest zich vlakbij het hek bevindt, vergeet het dan maar. Dan krijg je altijd dat hek erbij op de foto. Idealiter heeft het hek behoorlijk grote gaten, staat het beest er ver vanaf en is er achter ons onderwerp niet direct weer een hek, maar bijvoorbeeld een bosje, dat natuurlijk oogt.

Om het de bezoekers makkelijk te maken werken dierentuinen steeds vaker met grote ruiten. Deze zijn vaak erg dik om de leeuwen/gorilla's/beren e.d. tegen te kunnen houden. Deze dikke ruiten vervormen echter het beeld nogal sterk:

Steppevos

Deze Steppevos is vastgelegd door een vuistdikke glasplaat heen (er zaten daar ook Zwarte Beren), waardoor het beeld niet echt scherp wordt. Zelfs niet op 1/2500e seconde.

Steppevos

Dit is een Steppevos vanaf de andere kant gefotografeerd: geen hek, geen glas. Wel van boven naar beneden, dus niet lekker op ooghoogte met het onderwerp. En ik moest rekening houden met het tegenlicht. Maar de opname is in ieder geval een stuk scherper.

Zeearend

 De Zeearend blijft een prachtige vogel en doordat je bij hem in de kooi kunt komen is een hek voor de vogel ook hier geen bezwaar. Maar het net op de achtergrond blijft zichtbaar, jammer.

Pelikaan

 Deze Pelikanen behoren tot de grootste vliegende vogels (in gewicht zeker) die er zijn, wat een knoeperds. Hier is redelijk dichtbij te komen en met wat manoeuvreren is de achtergrond natuurlijk te krijgen.

Portret van een aapje

Dit is ook een goed idee en hét voordeel van dierentuinen en wildparken: het is mogelijk om waanzinnige close-ups te maken, iets wat in het wild nooit zou lukken. Dat is dan ook direct de reden dat veel foto's in van dieren hier gemaakt worden, ook en vooral door professionals.

Olifantenoog

Ook een idee, zeker bij hele grote dieren die mogelijk dichtbij komen: fotografeer een detail. Persoonlijk vind ik dit interessanter dan zo'n olifant helemaal in beeld.

Tijger

En wat in de vrije natuur geldt, geldt ook in een dierentuin: je hebt geduld nodig óf veel geluk. Bij deze tijger had ik geluk, hij had net besloten even een slokje te nemen toen ik langsliep. De rest van de dag liggen ze op apegapen.

En tenslotte kun je een foto nog wat manipuleren:

Wouw, originele opname

Het Vogelrijk is een grote ruimte, met net overspannen waar allerhande vogels zich bevinden: Koereiger, Zwarte Ooievaar (loopt op 10 cm afstand langs), Pelikaan, Gieren, Zeearend, Kaalkopibis, Brandgans, Kwak, Kleine Zilverreiger en ook een aantal Wouwen. Die zijn in vlucht mooi vast te leggen, normaal krijg je ze niet zo dichtbij. Alleen dat net he? Maar daar hebben we Photoshop voor:

Wouw, met bewerkte achtergrond

En zo vind ik het een mooie foto!

De attractie in Dierenrijk zijn de twee jonge IJsbeertjes. Ze zijn al niet meer heel schattig klein, maar toch nog wel heel leuk om te zien:

Mama IJsbeer zoogt haar twee jongen

En na het drinken is de happy family moe en neemt het er even van in het warme Nederland:

IJsberen middagdutje

Lekker ontspannen zo. Je zou er zelf slaperig van worden.

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Vakantie: Lauwersmeer

Veel van mijn artikelen op dit blog gingen over apparatuur. En over de belevenissen tijdens mijn fotocursus. Dat gaat veranderen, na ruim een jaar van alles en nog wat uitgezocht en geleerd te hebben ga ik het vanaf nu meer hebben over het resultaat, de foto's. Maar ook het proces er omheen, dus ik kom niet alleen nog maar met een kiekje, maar zal er informatie bij blijven vermelden. En ik begin met wat te vertellen en laten zien van een lekker weekje Lauwersmeer.

Mijn weekje vakantie was ons weekje vakantie, dus het kon niet helemaal in het teken van fotografie staan en dat hoeft natuurlijk ook helemaal niet. Maar in zo'n week kan er van alles gebeuren wat de moeite waard is, wellicht heel bijzonder of gewoon een leuke herinnering. Daarop moet je dan wel voorbereid zijn.

Dus ik heb een heleboel spullen meegesjouwd op vakantie:

• Een camera/reservercamera
• Grote telelens voor vogelfotografie (300 mm + 2x teleconverter)
• Telezoomlens (70-200 mm) 
• Een allround zoomlens (24-85 mm)
• Een flitser
• Filters (grijsverloop, polarisatie, nd)
• Geheugenkaartjes
• Reservebatterijen voor camera en flitser
• Statief/Monopod

2 grote tassen vol alles bij elkaar. Ik had bedacht dat het licht 's ochtends vroeg het mooiste is, dus ik stond om 6 uur op, zette dan snel een thermoskan koffie en op pad. Tot kwart voor 9 ongeveer en dan terug naar het gezin, samen ontbijten. En tegen die tijd is het licht toch al te hard aan het worden. Vervolgens kun je de rest van de dag samen doorbrengen en ook daarbij kan natuurlijk gefotografeerd worden. En dan per keer inschatten wat je nodig zult hebben.
Bij het vogelen de grote telelens. Dagjes uit: telezoomlens. Verder: de allround zoomlens. En zo viel het wel mee waar ik mee rondliep. Maar: altijd de camera mee, kan makkelijk in de rugzak.

En dan de foto's:

Blauwborst man

Deze voluit zingende Blauwborst is vastgelegd aan de Esumakeech (straat in gemeente Dongeradeel). Onder vogelaars een zeer bekend en geliefd stukje Fryslân. 's Ochtends komt het licht eigenlijk van de verkeerde kant of je moet een liefhebber van tegenlicht zijn. Maar de andere kant van de weg biedt met een van riet voorzien slootje en daarachter weilanden vaak ook best wat moois.

1. TIP 1: ter plaatse goed kijken wat gaat werken en wat niet. Als ergens al een paar fotografen bezig zijn, dan is het waarschijnlijk de moeite waard.
2. TIP 2: bereid je voor. Weet de hotspots te vinden, ga dat niet ter plaatse proberen uit te zoeken, zeker niet om 6 uur 's ochtends...
3. TIP 3: praat met mensen die je ter plaatse tegenkomt. Wissel ervaringen en tips uit. Niet alles staat op internet. 

Haas die zich lekker zat te wassen

Hazen zie ik niet zo vaak bij mij in de buurt, maar hier zaten er een flink aantal. En als je voor vogels gaat maar je ziet iets anders dat interessant is, dan leg je dat vast.

Tennis met mijn moeder

We hebben een uur een tennisbaan gehuurd, echt quality time. En ik had al in geen 20 jaar meer met mijn moeder getennist maar nu wel. Dus mijn vrouw gevraagd daarvan een foto te maken, met het vakantiepark op de achtergrond. Camera helemaal instellen zodat er alleen nog afgedrukt hoeft te worden en dan dit resultaat. Leuk toch?

Eline en Iris met bronzen zeehond

En natuurlijk neem je de camera mee als je naar Pieterburen gaat. Leuk om te zien hoe hier goed werk verricht wordt.

Eline bij de onderkaak van een Blauwe Walvis

Op 6 Maart 1950 werd door het MS Willem Barentsz (onder NL vlag varend!) een Blauwe Walvis gevangen. Hier de onderkaak. Dit is het dorpsplein in Schiermonnikoog. Heerlijk dagje daar gehad met stralend weer. De paar bezienswaardigheden die er zijn wel vastleggen natuurlijk.

Koekoek

Wederom aan de Esumakeech: een heuse Koekoek. Je hoort ze regelmatig maar ziet ze zelden. En plotseling zat er een vlakbij op een paaltje, fijn.

Rietzanger

Een Rietzanger in de klassieke pose: hangend in/aan het riet, luid zingend. Kleine herrieschoppers waar je helemaal vrolijk van wordt.

En nog een laatste aanrader: als je met een veerboot gaat, dan vliegen er waarschijnlijk wel een paar meeuwen mee. Bij de boot naar Schiermonnikoog aten ze letterlijk de stukjes brood uit je hand, een pijnlijke ervaring met die harde snavel, maar wel leuk om mee te maken. Dé buitenkans om vogels van dichtbij te fotograferen, zelfs in vlucht, zonder een supertelelens nodig te hebben:

Zilvermeeuw ergens tussen Lauwersoog en Schiermonnikoog

Deze foto is gemaakt met een 70-200 mm lens, maar met mijn 24-85 mm ging het net zo makkelijk.

Gekraagde Roodstaart

Tja, als je ter plaatse de tip krijgt dat er een vogel zit die je nog nooit gezien hebt, dan volg je die en gelukkig zat het beestje er nog. Hier druk in gevecht met een vermeende tegenstander.

Bruggetje op de Elfstedenroute

Dit bruggetje op de Elfstedenroute is recentelijk beplakt met foto's van rijders die hem uitgereden hebben. Al die stoere koppen (met een jaartal van de tocht der tochten) tezamen vormen dit mooie tafereel.
Fototechnisch is dit niet geweldig, had beter bij ondergaande zon gekund, maar nu was ik er. Dit soort toeristische dingen pak je mee, mooi licht of niet. Echt mooi wordt dit bij ondergaande zon, tegenlicht, en als er geschaatst wordt natuurlijk, maar dat was er nu allemaal niet.

Huisjes bij Landal Esonstad

Hier hebben we de week doorgebracht en dat moet ook vastgelegd. Ik heb een grijsverloopfilter en een polarisatiefilter gebruikt om mooie blauwe lucht met witte wolkjes te krijgen.

Prinses op de mat

Een zeer ontspannen Iris die net zwemdiploma-A heeft gehaald en nu voor het eerst zonder bandjes e.d. mocht zwemmen. Heerlijk voor haar en voor ons. Zeer lastige foto, het was erg donker, deze is bij ISO 3200 gemaakt.

Eendjes en kindjes voeren

Het viel ons op dat Eline en Iris als ze de eendjes gingen voeren de helft van het brood zelf opaten. Dat vastleggen was nog niet makkelijk.

Onverwachts bezoek!

De laatste avond zegt mijn vrouw plotseling: "wat zit daar nou?" Een rat dus. Vlakbij het huisje. Dat zegt Landal er niet bij in de folder! Het werd nog spannend toen de aanwezige Kauwen op de rat gingen jagen, maar hij is ontsnapt. Jammer, die foto's had ik graag gemaakt. Of gelukkig, want het ziet er ook wel weer lief uit zo, toch?

Nou, een ratjetoe (...) van onderwerpen, die samen een redelijk beeld geven van de vakantie. Is dit leuk om te lezen/kijken? Ik hoor het graag.

Tot een volgende keer,

Robert van Brug

CKE 14: Rotterdam

Het is treurig maar waar: de laatste opdracht van mijn fotocursus is daar: Rotterdam.
Vanaf September  2012 hebben we ons met de gevorderdencursus van het CKE bezig gehouden met:

1. Landschapsfotografie (landschap en macro)
2. Dierbaar persoon (niet geënsceneerde portretfotografie)
3. Inspiratie (kettingfoto)
4. Glow (nachtfotografie)
5. Tabletop (macro/studio)
6. Studio (geënsceneerde portretfotografie)
7. Zeche Zollern (urbex)
8. Rotterdam (straatfotografie (multi-culti)/water/architectuur)

En wat is het goed en leerzaam geweest. En leuk en gezellig ook nog. Het principe om elkaar feedback te geven is iets wat voor mij goed blijkt te werken.

Maar nu terug naar Rotterdam, zoals hierboven vermeld waren er drie mogelijkheden: straatfotografie, water en architectuur. Bij straatfotografie kreeg ik van de medecursisten direct te horen dat dat voor mij de grootste uitdaging zou zijn. Het sprak me ook het minste aan van de drie. Architectuur, daar wilde ik wel iets mee doen, genoeg imposante gebouwen aanwezig ter plaatse.

Maar eenmaal ter plaatse viel me de verscheidenheid aan nationaliteiten en subculturen direct op. En zelfs de aanwezige 'kaaskoppen' hadden iets fotogenieks. Van die doorleefde koppen alsof er 50 jaar gezwoegd is in de havens. En wie weet was dat ook wel zo. 

Trouwe lezers van dit blog weten dat ik mede dankzij de cursus al wat heb overwonnen door meer mensen te gaan fotograferen. En ik zie nu ook eerder of iets een leuke foto gaat worden of niet. Maar dat is allemaal nog redelijk georganiseerd. Nu wordt het anders: niet in een studio, maar op straat, met wildvreemden, die wellicht helemaal niet gefotografeerd wíllen worden. Wordt het nog gevaarlijk? Mag het wel?

Dat laatste gelukkig wel: in de openbare ruimte mag je in principe gewoon je gang gaan en kun je naar hartenlust fotograferen. Mensen fotograferen is geen probleem, zelfs niet als ze herkenbaar op de foto komen. Maar commercieel iets met die foto's doen lukt niet zonder een handtekening van de persoon in kwestie. Dus als dat het doel is, toch een contract meenemen.

Verder kan een foto voor mensen schadelijk zijn. Iemand die overduidelijk net een bordeel uit komt sluipen wil dat liever niet vastgelegd hebben. En Bekende Nederlanders kunnen geld verdienen aan hun foto's, dus die kun je niet zomaar vastleggen en er dan iets mee doen, dan worden zij geschaad in hun belang. 

Leidend zou moeten zijn het algeheel fatsoen. Als iemand niet wil, doe het dan niet. Zou je zelf niet in die omstandigheden op de foto willen, doe het dan ook niet.

Verder kunnen er beperkingen zijn op bepaalde bekende stadsgezichten. Zelfs de Erasmusbrug mocht jarenlang niet voor commerciële doeleinden vastgelegd worden zonder de heer Van Berkel, de architect, hiervoor te compenseren. Dit schijnt inmiddels gewijzigd te zijn in de wet (art.18 v/d Auteurswet) maar kijk hier toch maar mee uit. Zeker in het buitenland, want daar kunnen de regels weer anders zijn. Het Atomium in Brussel geldt iets soortgelijks voor.

Maar eerst mensen. Het is gebleken dat een fotograaf in grote problemen kan komen als hij vanuit de bosjes met een telelens mensen gaat vastleggen. De manier die het best werkt is open en bloot foto's maken, liefst van dichtbij en als mensen verbaasd kijken vriendelijk toeknikken en doorlopen. Een compacte camera (of mobiele telefoon) is makkelijker werken hierbij dan een opvallende spiegelreflex. Ik heb van niemand boze reacties gehad. Alleen van een marktkoopman die waarschijnlijk bang was dat ik zijn namaakmerkkleding aan het vastleggen was.

Resultaten:

Deze 3 dames waren zo lekker met elkaar aan het lachen en kletsen dat ze mij niet in de gaten hadden. Ik stond er bijna bovenop, dit is op 28 mm (Full Frame) gemaakt. Heel rustig kon ik kijken wat een leuk beeld opleverde en ik heb gekozen om het 'Rotterdam Blaak' in beeld te krijgen. Wel vind ik dit een erg onrustig plaatje. Er is van alles te zien en de kleuren spatten eraf. Om een rustiger beeld te bereiken werken de meeste straatfotografen alleen in zwart/wit:

Is dat beter? Ik roep al een jaar lang tijdens de cursus 'de echte wereld is niet zwart/wit dus mijn foto's ook niet', maar ik ben geneigd hier toch voor zwart/wit te gaan. Nog maar een voorbeeld dan:

Deze mevrouw heeft de inburgeringscursus met succes afgerond. Een frietzak van Bram Ladage (lokaal zeer bekend) werd vakkundig leeggegeten op een zonovergoten terras. Mét hoofddoek, meer multi-culti kan bijna niet.

Of werkt dit toch beter? Jammer dat ik de diepblauwe kleur van de kar achter haar kwijt ben, maar het heeft zo ook wel wat.

Of dit soort foto's: wat doet deze vent tussen de damesslips? Heerlijk toch als een beeld vragen oproept?

Vieze man? Op zoek naar een cadeau?

En deze dame doet mij sterk denken aan de Sith uit de Star Wars films, zelfs buitenaardse culturen in Rotterdam:

Maar ook een overzichtsfoto van de markt aan de Blaak is leuk, kun je leuk de daar aanwezige kubuswoningen in de achtergrond verwerken:

En natuurlijk is het een goed idee om de kubuswoningen van dichtbij te bekijken:

Gemaakt met polarisatiefilter om de lucht blauw te houden
en een volle stop overbelicht om de schaduwpartijen op te halen.

Net als de Erasmusbrug overigens. Camera op statief, instellingen gedaan en wachten tot er iets gebeurd. Binnen een minuut kwam er een hardloopster langs, dat is goed genoeg:

foto gemaakt met Tilt&Shift 24 mm f/3.5 objectief op f/16
Geen vallende lijnen, van voor tot achter scherp

Het was leuk om te doen. Het mooie weer met veel zon en blauwe luchten hielp hier wel bij. Ga ik dit nu vaker doen? Nee, dat denk ik niet, maar ik heb meer het schroom van mij afgeschud. En Rotterdam een beetje leren kennen, dat smaakt naar meer.

Nu nog het commentaar van de medecursisten afwachten, dat volgt 16 mei pas.

Bedankt voor het lezen en tot de volgende keer,

Robert van Brug

Lens duur? Huur!

Fotografie is een heerlijke hobby. Of het nu gaat om het uitleven in creativiteit, het vastleggen van speciale momenten voor later of het proces van het fotograferen zelf: het is leuk om te doen!

Maar het kan duur worden. Als alleen de best beschikbare apparatuur goed genoeg is, dan kan dat aardig in de papieren lopen. Maar gelukkig is het niet nodig om alles zelf aan te schaffen. Er zijn een aantal bedrijven die apparatuur verhuren. Wanneer huren?

• Voor een bepaalde opdracht is een speciaal objectief nodig dat alleen hiervoor gebruikt zal worden. Ik heb dit onlangs zelf ervaren toen ik een Tilt&Shift-objectief wilde gebruiken in Rotterdam. Huur is 19 euro per dag, koop 1700 euro.
• Je beschikt over een leuke telelens maar komt in het veld regelmatig mensen tegen met een peperdure 500 mm f/4-lens. Deze wil je wel overwegen, maar toch fijn om dat eerst een paar dagen te kunnen proberen. Huren kan voor 45 euro per dag, kopen voor rond de 7000.
• Of je hebt zelf niet de beschikking over studioapparatuur (zoals flitsers, reflectieschermen) of hebt er meer nodig voor 1 bepaalde opdracht.
• Je gaat een reis naar een hele bijzondere bestemming maken waarbij je per se foto's wilt maken. Een camera kan kapot gaan. Huur in dat geval een reserve camera (met lens?). Bij voorkeur gelijk aan je eigen camera of er heel erg op lijkend zodat je er direct goed mee om kunt gaan.
• Er is een nieuwe camera op de markt maar je twijfelt of dat wel zo'n groot verschil zal maken met de camera die je al hebt.
• Bruidsfotograaf voor een dag en het is wel erg donker in de kerk en flitsen wil/mag niet? Regel voor die dag een superlichtsterke lens en het is geregeld.
• Een windmachine voor een fotoshoot om leuke effecten te bereiken?
• Een dag helemaal losgaan met een Hasselblad H4D-60 met 3 lenzen naar keuze voor 300 euro per dag. Kopen kan voor rond de EUR 35,000.
• Een keer een fisheye lens uitproberen?
• Enzovoort.

Het is zeer prijzig en niet verstandig om alle mogelijke apparatuur (en dan ook nog alleen het beste) aan te schaffen. Koop wat je regelmatig gebruikt. Minstens 1 camera zodat je die door en door leert kennen. Objectieven die je regelmatig gebruikt, meestal een allround zoomlens in het 24-70/18-135mm bereik. En accessoires die je vaak gebruikt, misschien een flitser en een statief, een goede tas, extra accu en geheugenkaart. Maar de rest, die slechts sporadisch gebruikt zal worden: huur! Veel verstandiger.

Mijn enige ervaring met huur was bij Pixto-F en dat werkte prima, maar er zijn ongetwijfeld meer aanbieders. Een aantal fotospeciaalzaken doet ook aan verhuur, zoals bij:
Cameranu.nl
Fotokonijnenberg

Bedankt voor het lezen,

Robert van Brug

Tilt&Shift objectieven

Niveau: expert

Voor mijn fotocursus bij het CKE ben ik een dagje op stap geweest in Rotterdam. Met de vele hoogbouw die daar aanwezig is leek me dit een uitgelezen mogelijkheid om een aantal zaken uit te proberen. Eén daarvan wil ik in dit artikel behandelen en dat is Tilt&Shift-objectieven. Hiermee kan de perspectiefvervorming die optreedt gecorrigeerd worden. Of deze kan juist aangewend worden voor creatieve doeleinden.

Hoe ziet dat eruit? Hierbij een plaatje van de Nikon website:

Nikon PC-E Nikkor 24 mm f/3.5D ED

De functionaliteit valt uiteen in twee delen: tilt (verdraaiing) en shift (verschuiving). Dat ziet er dan als volgt uit:

Hier wordt de "tilt"-functionaliteit getoond: de lens kan een stukje kantelen. Hierdoor verdraait het scherpstelvlak.

De "shift"-functionaliteit. De lens is naar boven verschoven t.o.v. de bajonetvatting. Hiermee wordt de perspectiefvertekening gecorrigeerd.

Ik heb maar een beperkte tijd gehad om hiermee te spelen, maar uiteindelijk is het gelukt om er toch wat opnamen mee te maken. Een aantal zaken vallen op:

• Het is voor een 24 mm primelens een erg groot en zwaar objectief. Bijna 800 gram degelijkheid.
• Alles is handmatig. De autofocus doet het niet. En de diafragmawaarde instellen gebeurd door aan de diafragmaring te draaien. Op de camera is deze niet in te stellen.
• De lens kan gedraaid worden, zodat zowel het tilt als het shift effect horizontaal en verticaal (en ook daar tussenin) gebruikt kunnen worden.

En wat zijn de resultaten? Ik laat eerst de shift-functionaliteit zien a.d.h.v. een hoog gebouw.

SHIFT

Opname zonder correctie van perspectiefvertekening:
registratie van de werkelijkheid.

Een hoog gebouw aan de oever van de Maas, op de Kop van Zuid, naast Hotel New York (aan de rechterzijde) met op de achtergrond nog zichtbaar de Erasmusbrug. Terug naar het hoge gebouw: dit gebouw lijkt op de foto achterover te hellen. Dat komt doordat de opname gemaakt is op de begane grond, de bovenste verdieping is veel verder weg dan de onderste, het gebouw wordt naar boven toe hierdoor smaller. Deze vertekening is logisch en voor onze hersenen ook akkoord: dit is ook wat je ziet als je ter plaatse bent en naar dat gebouw kijkt.

shift-effect bij opname hardwarematig toegepast

Dezelfde opname, maar nu met perspectiefcorrectie. Vergelijk deze maar met de vorige: hier loopt het hoge gebouw veel minder taps toe. Ik vind het effect vrij subtiel, maar als je er wat langer naar kijkt lijkt het gebouw nu eigenlijk wat naar voren te hellen.

shift-correctie achteraf softwarematig toegepast

Dit is de eerste foto, maar hier is de perspectiefvertekening in Photoshop gecorrigeerd, dus softwarematig achteraf, in plaats van hardwarematig vooraf. Wat opvalt is dat er snijverlies ontstaat. Mocht je dus van plan zijn om een dergelijk correctie achteraf toe te passen, hou dan voldoende ruimte om het onderwerp heen om te kunnen snijden. Ik heb dat hier duidelijk niet genoeg gedaan, want aan de bovenzijde mist nu een stuk gebouw. Hier is wel zichtbaar wat Photoshop doet: de foto wordt aan de onderzijde wat samengedrukt en aan de bovenkant opgerekt. Hierdoor gaat ook informatie verloren, de grijze delen. Door bij te snijden kan dit weer gecorrigeerd worden, maar hier heb ik dat ter illustratie bewust niet gedaan.

TILT

Dan nog het Tilt-effect, wat levert dat op? Zoals hierboven vermeld een verdraaiing van het scherspstelvlak. Ik vond het lastig om hiermee te werken en omdat ik weer veel te veel in één dag wilde uitproberen heb ik hier onvoldoende tijd voor genomen. Maar ik kan wel laten zien wat het doet:

Dit lijkt een redelijk normale foto, maar dat is het. Normaal gesproken zou het scherpstelgebied op een bepaalde afstand van de lens liggen en alles wat even ver weg is als het onderwerp waarop is scherpgesteld (in dit geval de boot) is ook scherp. Maar dat is hier niet het geval: het scherpstelvlak loopt van de voorgrond door de boot naar achter. Links en rechts daarvan is het onscherp. Zou er een schip afgemeerd hebben gelegen aan de kade die hier zichtbaar is, dan zou die van voor tot achter scherp zijn geweest. En dat met diafragma f/6.7.

En daar zie ik de toegevoegde waarde ook: het is voor creatieve doeleinden mogelijk om foto's te maken die met een normale lens onmogelijk zijn:

• een schip dat langs de kade ligt helemaal scherp, terwijl de foto vanaf een van de uiteinden gemaakt is
• over een mensenmassa heen vanaf een hoger standpunt fotograferen, van voor tot achter alles scherp. In een fotoboek van een natuurfotograaf heb ik wel eens een opname van een pinguïnkolonie gezien die van voor tot achter ragscherp was. Ook daarvoor was een dergelijke lens gebruikt.
• of juist een speelse onscherpte links/rechts of boven/onder.
• de shift-functie kan bijna net zo goed achteraf in Photoshop, of het moet noodzakelijk zijn om het onderwerp er zonder snijverlies en in de maximale resolutie op te krijgen. Maar dan praten we over professionele architectuurfotografen.
• Het is ook mogelijk om met de shift-functie creatieve effecten te bereiken, waardoor bijvoorbeeld mensen in de straat van bovenaf geschoten een miniatuureffect oplevert.

Tenslotte: wat kost dat? Schrik niet: zo'n specialistisch grapje kost 1700 Euro. En dat voor een manual focus lens, geen zoom, geen vibration reduction. Niet bijster lichtsterk, er is namelijk ook een prime 24 mm die f/1.4 is. En het is onhandig groot en zwaar. Maar als je dit zoekt is dit feitelijk de enige oplossing.

Er zijn van Nikon ook nog 45 en 85 mm versies die iets minder prijzig zijn, maar nog altijd 1500/1600 Euro.

Ik vond het leuk om er even mee te kunnen spelen in ieder geval, jammer dat ik niet iets meer tijd had.

Bedankt voor het lezen en tot een volgende keer.

Robert van Brug